Partnerartikel

De impact van blauw licht: hype of echte gezondheidskwestie?

maa 23 Feb

Blauw licht is een begrip dat je de laatste jaren overal tegenkomt. Op verpakkingen van smartphones, op reclames van brillen en zelfs op labels van bureaulampen. Volgens sommige verhalen is het de grote boosdoener achter vermoeide ogen, slecht slapen en hoofdpijn. Tegelijk zijn er ook mensen die het vooral zien als een slimme marketingterm waarmee je vooral meer accessoires en brillen moet kopen. En dat roept een logische vraag op: is blauw licht echt een probleem, of maken we het groter dan het is?

Wat is blauw licht eigenlijk?

Blauw licht is een deel van het zichtbare lichtspectrum. Het zit in daglicht, maar ook in het licht dat afkomstig is van schermen zoals laptops, tablets en smartphones. Het heeft een relatief korte golflengte en een hoge energie, waardoor het anders door je ogen wordt verwerkt dan bijvoorbeeld warm geel of rood licht. Overdag is dat helemaal niet vreemd, want blauw licht helpt je lichaam zelfs om wakker en alert te blijven. Toch zit daar ook meteen het spanningsveld. In de avond kan blauw licht je biologische klok beïnvloeden. Je lichaam maakt dan minder melatonine aan, het hormoon dat je slaperig maakt. Dat effect is vooral merkbaar wanneer je vlak voor het slapen nog lang op je telefoon zit of in bed een serie kijkt met de helderheid op maximaal. Het probleem is dus niet dat blauw licht “giftig” is, maar dat het op het verkeerde moment je natuurlijke ritme kan verstoren.

Waarom schermen je ogen sneller moe maken

Veel mensen denken dat vermoeide ogen vooral komen door het blauwe licht zelf, maar vaak speelt iets anders mee. Wanneer je naar een scherm kijkt, knipper je minder. Dat klinkt onschuldig, maar je ogen drogen daardoor sneller uit. Zeker in ruimtes met airco of verwarming merk je dat extra hard. Je ogen gaan dan branden, je zicht wordt wat waziger en soms krijg je zelfs een licht drukkend gevoel achter je ogen. Daarnaast is er het constante focussen op korte afstand. Je ogen zijn eigenlijk gemaakt om af te wisselen tussen dichtbij en veraf. Wie acht uur per dag op dezelfde afstand naar een scherm kijkt, zet zijn oogspieren continu aan het werk. Dat kan leiden tot een soort overbelasting, vergelijkbaar met spierpijn. De combinatie van droge ogen en langdurig dichtbij kijken is in de praktijk vaak de echte oorzaak van klachten.

Is blauw licht schadelijk voor je ogen?

Er wordt soms gezegd dat blauw licht je netvlies beschadigt en dat je daardoor sneller oogproblemen krijgt. Daar is tot nu toe weinig hard bewijs voor als het gaat om normaal schermgebruik. Het blauwe licht dat uit je smartphone komt is veel zwakker dan het blauwe licht uit de zon. Wie buiten op een heldere dag rondloopt, krijgt dus veel meer blauw licht binnen dan iemand die binnen achter een laptop zit. Dat betekent niet dat alle zorgen onzin zijn. Het is wel zo dat blauw licht bij sommige mensen kan bijdragen aan visuele stress. Denk aan sneller last krijgen van felheid, vermoeide ogen of moeite met scherpstellen. Vooral mensen die al gevoelig zijn voor licht of migraine kunnen dat herkennen. Het effect is dus eerder indirect en persoonsgebonden, in plaats van een universeel gevaar dat voor iedereen hetzelfde werkt.

Blauwlichtfilters, nachtmodus en speciale brillen

Veel apparaten hebben tegenwoordig een ingebouwde nachtmodus of blauwlichtfilter. Die maakt je scherm warmer van kleur, waardoor het blauwaandeel afneemt. Dat kan vooral in de avond helpen om rustiger te worden. Toch is het geen magische oplossing. Als je tot laat blijft scrollen of gamen, blijft je brein actief. Je ogen worden misschien iets minder geprikkeld, maar je lichaam blijft alsnog in een waakstand. Speciale blauwlichtbrillen worden ook steeds populairder. Sommige mensen zweren erbij, anderen merken nauwelijks verschil. Dat is niet vreemd, want de werking hangt af van de klachten. Als je vooral last hebt van droge ogen, gaat een blauwlichtfilter weinig oplossen. Dan helpt het meer om vaker pauze te nemen, voldoende te knipperen en je scherm niet te fel te zetten. Een bril kan wél nuttig zijn als je ogen overprikkeld raken door felheid of als je merkt dat je slechter slaapt na veel schermtijd.

Wanneer is het slim om naar de opticien te gaan?

Veel mensen lopen rond met lichte oogklachten zonder te beseffen dat er iets achter zit. Je hoeft niet meteen slecht te zien om toch een verkeerde sterkte te hebben. Soms is het verschil klein, maar net genoeg om je ogen extra hard te laten werken. Een opticien merkt dat vaak snel op tijdens een meting. Zeker als je vaak hoofdpijn hebt na het werken, of als je merkt dat je zicht ’s avonds slechter wordt, kan het zinvol zijn om het te laten checken. Ook bij klachten zoals wazig zien, snel tranende ogen of moeite met scherpstellen kan een bezoek helpen. Een opticien kijkt niet alleen naar sterkte, maar kan ook adviseren over schermbrillen, coatings en het gebruik van lenzen. In Vlaanderen zie je steeds vaker dat mensen een aparte bril nemen voor computerwerk, vooral bij kantoorjobs. Dat is geen luxeproduct, maar soms gewoon een praktische oplossing voor wie dagelijks veel uren achter een scherm zit.