Meer dan 80% stijging in tien jaar: UPC Duffel waarschuwt voor druk op psychiatrische zorg

Zorggroep UPC Duffel ziet in 2025 een lichte daling in het aantal beschermende observatiemaatregelen (BO’s, vroeger “gedwongen opnames”) ten opzichte van 2024. Daarmee volgt het centrum de bredere Vlaamse tendens. Toch is dat volgens de organisatie geen reden tot geruststelling. De cijfers blijven historisch hoog en tonen vooral een zorgwekkende evolutie op langere termijn.

“Op tien jaar tijd is het aantal BO’s in ons centrum met meer dan 80 procent gestegen,” zegt algemeen directeur Dirk Broos. “Dat is aanzienlijk meer dan de stijging op Vlaams niveau. Die aanhoudende toename baart ons grote zorgen.”

Grote druk op het ziekenhuis

De hoge aantallen hebben een directe impact op de werking van het ziekenhuis. Vooral de opnameafdelingen kampen met zware druk. “Wij zijn wettelijk verplicht om elke persoon met een BO op te nemen,” licht Broos toe. “Dat legt een grote belasting op onze capaciteit en op onze zorgteams.”

Structurele tekorten

Volgens UPC Duffel is de stijging niet alleen toe te schrijven aan een hogere zorgvraag, maar ook aan structurele tekortkomingen in het zorgsysteem. Opvallend is dat bijna zes op de tien gedwongen opnames plaatsvinden buiten de kantooruren of in weekends, momenten waarop alternatieve hulp vaak moeilijk toegankelijk is.

Daarnaast speelt de druk op spoeddiensten een rol, die zich verder doorzet in de psychiatrische zorg. “De beschermende observatiemaatregel mag geen vangnet worden voor de gaten in het zorgsysteem,” benadrukt Broos.

Maatschappelijke evoluties versterken de druk

Ook bredere maatschappelijke tendensen spelen mee. Volgens UPC Duffel escaleren crisissen sneller dan vroeger. “We leven in een samenleving van grotere extremen,” zegt Broos. “We zien onder meer een sterke toename van BO’s bij jongvolwassenen, met maar liefst 24 procent, en meer problematisch middelengebruik.”

Nood aan preventie en alternatieven

De zorggroep pleit dan ook voor structurele oplossingen die verder gaan dan het uitbreiden van capaciteit. “Het begint met het versterken van onze crisisafdelingen,” stelt Broos. “Zorgverleners moeten de ruimte en de tijd krijgen om nabij te zijn, crisissen te ontmijnen en escalatie te voorkomen.”

Daarnaast is er dringend nood aan meer alternatieven buiten het ziekenhuis, zeker buiten de kantooruren. “Vandaag ontbreken die mogelijkheden nog te vaak, waardoor situaties sneller ontsporen,” klinkt het.

Volgens Broos is het probleem echter groter dan de zorgsector alleen. “De kernvraag is waarom we als samenleving zo vaak pas ingrijpen wanneer het al volledig geëscaleerd is. Dat vraagt een bredere maatschappelijke inspanning, met meer aandacht voor vroegdetectie en ondersteuning van kwetsbare mensen.”