Met meer dan 445.000 vierkante meter leegstaande winkelruimte in de provincie Antwerpen – goed voor 12% van alle winkels en het hoogste niveau sinds het begin van de metingen – staat de leefbaarheid van steden en gemeenten steeds meer onder druk. De leegstand blijft in vrijwel alle kernen toenemen. UNIZO Provincie Antwerpen roept daarom lokale besturen en beleidsmakers op om duidelijke keuzes te maken en resoluut in te zetten op kernversterking.
Leegstand als opportuniteit: UNIZO pleit voor sterke keuzes en placemaking in Vlaamse kernen
don 9 Apr
© RTV archief
Volgens UNIZO ligt het probleem niet bij een gebrek aan ruimte, maar bij het gebruik ervan. “De cijfers tonen aan dat we niet te weinig ruimte hebben, maar dat we die vandaag onvoldoende benutten,” zegt Jo De Rycke, directeur van UNIZO Provincie Antwerpen. “Als we onze kernen opnieuw levendig willen maken, moeten we stoppen met extra ruimte creëren en beginnen met de bestaande ruimte beter te gebruiken.”
Van leegstand naar nieuwe kansen
UNIZO benadrukt dat leegstaande panden niet alleen een probleem vormen, maar ook een belangrijke opportuniteit. Ze kunnen herbestemd worden voor wonen, ambachtelijke activiteiten en dienstverlening. Door deze functies opnieuw een plaats te geven in de kern, ontstaan levendige plekken waar mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten. Kleine ingrepen in de publieke ruimte volstaan daarbij niet: een kern moet opnieuw economisch en sociaal functioneren.
Duidelijke keuzes tussen kern en periferie
Volgens UNIZO vraagt dat om eerlijke keuzes van lokale besturen. Zolang bouwen en ontwikkelen buiten de kern eenvoudiger blijft dan investeren in centra, zal de leegstand blijven toenemen. Elke gemeente heeft daarbij haar eigen context en identiteit. Wat werkt in de ene kern, werkt niet automatisch in de andere. Verkeersluwe centra zijn niet overal wenselijk, maar slimme synergiën tussen functies wel.
Huurprijzen als rem op herinvulling
Een bijkomend knelpunt is de huurmarkt. Ondanks de hoge leegstand blijven gevraagde handelshuren vaak te hoog of onvoldoende afgestemd op de huidige realiteit. “We zien dat panden leeg blijven staan terwijl startende of lokale ondernemers afhaken door onrealistische huurprijzen,” aldus De Rycke. UNIZO pleit daarom voor meer flexibiliteit, tijdelijke contracten en groeimodellen, in overleg met eigenaars.
Van ruimte naar plek
Tot slot benadrukt UNIZO dat kernversterking meer vraagt dan het vullen van leegstaande panden. Een echte heropleving vergt placemaking: het bewust creëren van aantrekkelijke, betekenisvolle plekken met een mix van wonen, werken en beleven. “Enkel inzetten op events of beleving is geen duurzame strategie,” klinkt het.
Leefbare kernen zijn volgens UNIZO een cruciale economische en sociale motor. De toekomst ligt niet in meer vierkante meters, maar in een beter gebruik en een sterkere beleving van de ruimte die er al is.
